Ondernemer verdient tweede kans
Door: Mathijs Rotteveel - Teleurstellend voor iedereen die van Nederland een echt ondernemersland wil maken: in de eerste helft van dit jaar hebben duizenden Nederlandse ondernemers besloten om nooit meer een eigen zaak te beginnen. Het aantal faillissementen steeg in de eerste helft van 2009 naar 3.500. "En hier betekent een faillissement in 80 procent van de gevallen nog dat mensen daarna nooit meer eigen baas worden', zegt Ingrid Wakkee, universitair hoofddocent op het VU Center for Entrepreneurship.
Voor haar onderzoek naar de persoonlijke gevolgen van faillissementen sprak ze veel ex-ondernemers met een bankroet achter hun naam. "Soms zeggen ze het ondernemerschap vrijwillig vaarwel', zegt ze. "Ze gaan met pensioen, zoeken zelf een baan in loondienst of krijgen een heel mooie baan aangeboden.'
Baan in loondienst
Een grote groep zou het zelf echter graag weer proberen, maar krijgt geen nieuwe onderneming meer van de grond. "Ze krijgen niet het vertrouwen van de bank, van hun leveranciers of van hun partner', zegt Wakkee. "Ik heb mannen gesproken van wie de vrouwen vlekken in de nek kregen als ze het woord ondernemen maar in de mond namen. Of ze kregen tranen in de ogen als ze over een eigen zaak begonnen. De angst van de partner is vaak doorslaggevend om ermee op te houden en maar een baan in loondienst te zoeken.'
Een baan vinden is echter nog niet zo makkelijk. Ondernemers zijn gewend veel zelf te doen en hebben weinig op met autoritaire leidinggevenden, zo merkte Wakkee. "Ze doen graag hun eigen zin.' Maar Wakkee weet ook dat het stempel van "de failliete ondernemer' niet in hun voordeel werkt. "De helft heeft heel veel moeite iets in loondienst te vinden', zegt ze. "De ondernemers die wel snel aan de bak komen, worden vaak al gevraagd voordat hun onderneming bankroet is gegaan. Het zijn de mensen die open zijn over hun problemen. Die al snel aankloppen bij de bank, bij leveranciers en die hun partners goed op de hoogte houden. De mannen – want dat zijn het vaak – die hun kop in het zand steken, hebben het vaak het moeilijkst.'
Dat maar 20 procent het opnieuw probeert, is volgens Wakkee veel te weinig. Zelfstandigen die in de herkansing gaan zijn namelijk vaak succesvol. "Ze hebben geleerd van hun fouten', zegt de onderzoekster. "Ze hebben meer gevoel voor zaken gekregen en zijn minder goedgelovig. Zo maken ze minder mondelinge afspraken en leggen ze meer vast in contracten. Daardoor is 80 procent van de herstarters de tweede keer wel succesvol.'
Tweede kans
Volgens Wakkee zou het zonde zijn als alle ondernemers die nu door de crisis failliet gaan, niet nog een kans krijgen. "Maar 10 procent van de Nederlanders wil een eigen bedrijf beginnen', zegt ze. "Dat is al veel te weinig. Wie wil dat Nederland een ondernemersland wordt, moet de crisis accepteren als goede reden voor een faillissement en failliete ondernemers een tweede kans geven.'
